W ujęciu Josepha E. LeDoux lęk nie jest tylko tym, co świadomie czujemy. Zanim pojawi się myśl „boję się”, nasz mózg może już rozpoznać sygnał zagrożenia i uruchomić reakcję obronną.
LeDoux, który zajmuje się biologicznymi podstawami emocji, pokazuje, że w sytuacji zagrożenia mózg uruchamia określone obwody nerwowe, których zadaniem jest przede wszystkim ochrona organizmu i zwiększenie szans na przetrwanie. Ważną rolę odgrywa w tym procesie ciało migdałowate – struktura mózgu, która pomaga łączyć informacje docierające ze zmysłów z reakcjami naszego ciała i zachowaniem.
Może to oznaczać, że ciało reaguje szybciej, niż pojawia się świadoma myśl.
Przyspieszone bicie serca, napięcie mięśni czy gotowość do ucieczki mogą pojawić się automatycznie. Nie musimy najpierw pomyśleć: „To jest niebezpieczne, powinienem się bać”. Organizm może rozpocząć reakcję obronną, zanim świadomie zrozumiemy, co się dzieje.
I tutaj LeDoux wprowadza ważne rozróżnienie: reakcja obronna nie jest tym samym co świadome odczuwanie lęku.
Możemy więc wyobrazić sobie sytuację, w której nasz organizm już jest w stanie alarmu – serce bije szybciej, ciało się napina, pojawia się gotowość do działania – a dopiero chwilę później świadomie rozpoznajemy: „Boję się”.
Świadome doświadczenie lęku wiąże się z dalszym przetwarzaniem informacji przez bardziej złożone procesy poznawcze, między innymi z udziałem kory przedczołowej. To właśnie dzięki nim możemy nie tylko zareagować na zagrożenie, ale również zrozumieć i nazwać to, czego doświadczamy.
Z perspektywy LeDoux lęk nie jest więc pojedynczą reakcją ani prostym „alarmem” uruchamianym przez mózg. To złożony proces, w którym współpracują różne układy nerwowe. Jedne pomagają nam szybko zareagować, inne pozwalają nam świadomie rozpoznać i interpretować to doświadczenie.
Bibliografia
- LeDoux, J. E. (2000). Mózg emocjonalny. Tajemnicze podstawy życia emocjonalnego. Media Rodzina.